Angst bepaalt voor een groot deel ons handelen. Als reactie zoeken we controle als houvast: een gebrek eraan geeft ons een gevoel van machteloosheid, maar een teveel aan controle maakt ons weer ongemakkelijk en wantrouwig. Willen we wel bespied worden door beveiligingscamera's? Zijn onze data op het internet veilig?

Angst als terreur

Angst verspreidt zich als een lopend vuurtje. Iedere tijd en cultuur kent zijn collectieve angsten. Ze worden breed uitgesmeerd in de pers en op sociale media. Het creëert een beangstigend gevoel van onmacht. Maar doorheen de geschiedenis wordt angst ook gebruikt als middel tot macht, als krachtig wapen om anderen te onderwerpen. Vandaag is angst verspreiden een essentieel onderdeel van terrorisme, maar ook van de strijd ertegen. Angst gaat hand in hand met manipulatie: ze kan aangeleerd en afgeleerd worden.

In de geschiedenis van de psychiatrie is angst een vrij recent gegeven: het werd lange tijd als een symptoom van vele andere ziektebeelden gezien en niet als een autonoom ziektebeeld. Vandaag is angst niet langer weg te denken uit de diagnoses die gesteld worden en zoeken psychiaters en psychologen naar behandelingsmethodes, van therapeutisch gesprek tot Deep Brain Stimulation.

Angst als ontspanning

Toch kan angst ondanks alles ook ontspannend zijn: we kijken graag naar horrorfilms, we doen volop mee met de Halloweenrage... Wanneer we controle hebben over de situatie, kan een kunstmatig angstgevoel een gezonde adrenalinestoot opwekken. Angst kan ook bevrijdend werken: bij elke overwinning ervan voelen we ons meer zelfzeker. We hebben een zekere mate van angst nodig om plezier te vinden in het leven. Ten slotte is angst gewoon levensnoodzakelijk. We moeten bang zijn als er gevaar op ons af komt, we moeten snel beslissen of we zullen vechten of vluchten.

Angst in de kunst

Ook in de kunst is het een terugkerend motief. Vele kunstenaars gingen en gaan ermee aan de slag. Via de kunst en vanuit cultuurhistorisch perspectief wil de tentoonstelling Angst de vele gezichten van deze emotie laten zien, want hoewel angst van alle tijden en culturen is, werd ze telkens anders beleefd, gecultiveerd en bestreden. Van godsvrezend tot angst voor de medemens, van hoogstpersoonlijke fobie tot massahysterie.

Angst, tot 27 mei in het Museum dr. Guislain, Gent. Open dinsdag tot vrijdag van 9u tot 17u, zaterdag en zondag van 13u tot 17u, maandag gesloten. www.museumdrguislain.be