...

Als het immuunsysteem uitgeput geraaktHiv-geïnfecteerde patiënten lopen een hoger risico op kanker dan de algemene bevolking als gevolg van de immunosuppressie, maar ook gezien de hogere prevalentie van virussen, die meespelen bij de pathogenese van kanker, en roken (hiv-geïnfecteerde patiënten roken inderdaad veel).Het is al aangetoond dat een laag aantal CD4-cellen correleert met een hoger risico op bepaalde kankers die niet direct gerelateerd zijn aan aids, maar het zou interessant zijn mochten we kunnen beschikken over gevoeligere markers zoals de CD4-CD8-verhouding.De CD4-CD8-verhouding in de algemene bevolking is over het algemeen 1 (met een hoogste waarde van 3). Bij hiv-geïnfecteerde patiënten is dat niet zo. In een grote internationale studie uitgevoerd bij hiv-geïnfecteerde patiënten met een onmeetbaar lage viruslast bedroeg de gemiddelde CD4-CD8-verhouding na acht jaar antiretrovirale behandeling 0,8. De verhouding verbeterde weliswaar over verloop van tijd, maar veel minder bij de patiënten die een laag aantal CD4-cellen hadden op het ogenblik dat de antiretrovirale behandeling werd gestart.Een lage CD4-CD8-verhouding wijst op een intense immunologische activiteit, uitputting van de T-lymfocyten en senescentie van de vermenigvuldiging van de T-lymfocyten, allemaal kenmerken van een snellere veroudering van het immuunsysteem en een hoger risico op ontstaan van kanker.Een groep vorsers verbonden aan de North American AIDS Cohort Collaboration on Research and Design (NA-ACCORD) heeft onderzocht of de CD4-CD8-verhouding een hoger risico op kanker voorspelt bij hiv-geïnfecteerde patiënten. De studie is in maart gepubliceerd in het tijdschrift Journal of the National Cancer Institute.Een grootschalige studieNA-ACCORD bundelt meerdere cohorten van hiv-geïnfecteerde volwassenen in de USA. Voor deze studie zijn de auteurs uitgegaan van de gegevens van vijftien van die cohorten, die tussen 1998 en 2016 informatie hebben verzameld over de diagnosen van kanker. In het totaal ging het om 83.893 patiënten (43% blanken, 37% Afro-Amerikanen en 11% latino's). 22% had hepatitis C, 7% hepatitis B, 29% had vroeger veel alcohol gedronken en 33% had gerookt.Het gemiddelde aantal CD4-cellen bedroeg 437/mm³ en de mediane CD4-CD8-verhouding bij inclusie was 0,47. De meeste patiënten kregen al een antiretrovirale behandeling bij het starten van de follow-up of zijn zo'n behandeling gestart kort na inclusie. 58% had een onmeetbaar lage viruslast.Kanker en hiv-infectieTijdens een follow-up van 8,5 jaar zijn 5.628 kankers gediagnosticeerd. 6,7% van die patiënten heeft dus kanker gekregen. De frequentste kankers in dalende volgorde waren prostaatkanker, longkanker, Kaposisarcoom, non-hodgkinlymfoom, anale kanker, leverkanker en colorectale kanker. Correlatie tussen de CD4-CD8-verhouding en het kankerrisicoOm de correlatie tussen de CD4-CD8-verhouding en het kankerrisico te evalueren, hebben de vorsers een CD4-CD8-verhouding van 0,3 en 0,5 vergeleken met de mediane verhouding van 0,8 die in eerdere studies is gemeten bij hiv-geïnfecteerde patiënten.Ook hebben ze de verschillende risico's bij een lage CD4-CD8-verhouding 6, 12, 18 en 24 maanden voor de diagnose van kanker berekend. Een CD4-CD8-verhouding van 0,3 of lager 6 maanden voor de diagnose correleerde met een 24% hoger risico op kanker. Een CD4-CD8-verhouding van 0,3 op 24 maanden voor de diagnose correleerde eveneens met een 24% hoger risico op kanker.In een tweede fase hebben de vorsers die resultaten geanalyseerd naargelang van het type kanker.Eerste vaststelling, een lage CD4-CD8-verhouding (0,3 of lager) correleerde met een hoger risico op non-hodgkinlymfoom, Kaposisarcoom, longkanker, anale kanker en colorectale kanker. Opnieuw was er zeer weinig verschil in risico als die verhouding werd gemeten 1, 6, 12 of 24 maanden voor de diagnose van kanker. Uitzonderingen bevestigen de regel, een lage CD4-CD8-verhouding zes maanden voor de diagnose correleerde met een hoger risico op non-hodgkinlymfoom dan een lage CD4-CD8-verhouding 24 maanden voor de diagnose.Tweede vaststelling, het risico op meerdere andere kankers en meer bepaald baarmoederhals, hoofd- en hals-, prostaat-, borst- en leverkanker bleek nooit hoger te zijn in geval van een lage CD4-CD8-verhouding zes maanden voor de diagnose van de kanker. Er werd enkel een hoger risico op non-hodgkinlymfoom gemeten als de CD4-CD8-verhouding laag was 12 en 18 maanden voor de diagnose.Derde vaststelling, bij multivariate analyse correleerden roken, alcohol drinken, het lichaamsgewicht en een lage CD4-CD8-verhouding zes maanden voor de diagnose met een hoger risico op non-hodgkinlymfoom, longkanker en anale kanker.CD4-CD8-verhouding, een interessant screeninginstrument?Sterke punten van de studie zijn ontegensprekelijk het grote aantal patiënten en het grote aantal kankers dat is gediagnosticeerd. De vorsers concluderen dan ook dat de CD4-CD8-verhouding een nuttige biomarker is bij screening van hiv-geïnfecteerde patiënten op longkanker en aarskanker. De gemiddelde leeftijd op het ogenblik dat de diagnose wordt gesteld, is lager dan in de algemene bevolking. Verder onderzoek is evenwel wenselijk om na te gaan hoe en wanneer de CD4-CD8-verhouding kan worden gebruikt bij de screening van hiv-geïnfecteerde patiënten op kanker.Ref.: Castilho JL et al. Journal of the National Cancer Institute, Online gepubliceerd voor de papieren versie op 16/03/2022.