RACE-3 is het letterwoord van The Routine versus Aggressive upstream rhythm Control for prevention of Early persistent atrial fibrillation in heart failure study. Die Nederlandse studie werd op het congres van de ESC dit jaar gepresenteerd als een late breaking session. Een herstel van het sinusritme verbetert de symptomen van atriumfibrillatie. Het is echter niet zo eenvoudig het sinusritme te handhaven gezien de remodellering van het hart, de comorbiditeit en de atriumfibrillatie zelf.

Multifactoriële aanpak

Het moet mogelijk zijn sneller en agressiever in te werken op de remodellering van het hart om een verdere verergering van de ziekte te voorkomen. Daarom hebben de Nederlandse specialisten een 'stroomopwaarts' behandelingsprogramma uitgewerkt. Dat programma bundelt alle interventies die de functie van de voorkamers kunnen verbeteren en risicofactoren voor ziekteprogressie kunnen tegengaan.

Daarom hebben ze dat programma uitgetest bij patiënten met een atriumfibrillatie of een recent hartfalen. De RACE-3-studie is een prospectieve studie die tussen 2009 en 2015 werd uitgevoerd in 17 centra met een follow-up van een jaar. De onderzoekers wilden hun strategie vergelijken met een klassieke behandeling. Het primaire eindpunt van de studie was een sinusritme na zes weken en behoud van sinusritme bij een holtermonitoring gedurende zeven dagen een jaar later. De intensieve behandeling bestond in een combinatie van cardiale revalidatie, een mineralocorticoïdreceptorantagonist, een statine en een ACE-remmer of sartan. Die combinatietherapie werd gestart drie weken voor de cardioversie en werd gedurende een jaar voortgezet. De geneesmiddelen werden toegediend in de maximale getolereerde dosering, waarbij werd gestreefd naar een BD < 120/80 mmHg. De aanbevolen hoeveelheid lichamelijke inspanning werd geleidelijk verhoogd tot vijf sessies van 30 minuten of langer per week. De patiënten kregen ook de raad minder dan 7,5 g zout per dag te eten en de hoeveelheid calorieën te beperken als hun BMI 27 kg/m² of hoger was.

Verbetering na een jaar

245 patiënten werden in twee groepen ingedeeld. 119 patiënten kregen de intensieve behandeling. De demografische kenmerken waren vergelijkbaar in de twee groepen. Het primaire eindpunt werd bereikt. Van de intensief behandelde patiënten was 75% na 1 jaar nog altijd in sinusritme tegen 63% van de patiënten die de klassieke behandeling kregen (p = 0,021). Ook de secundaire eindpunten waren beter: sterkere daling van de plasmaconcentratie van natriuretische factor, sterkere stijging van de linkerventrikelejectiefractie en significante daling van de LDL-cholesterolconcentratie in de intensief behandelde groep.

Volgens Isabelle Van Gelder (Groningen, Nederland), hoofdonderzoekster van de RACE-3-studie toont die studie duidelijk aan dat zo'n intensieve behandeling de risicofactoren voor atriumfibrillatie vermindert en de patiënten in een sinusritme houdt, wat een gunstig effect heeft op de gezondheid en de levenskwaliteit.

Rienstra M et al. The Routine versus Aggressive upstream rhythm Control for prevention of Early persistent atrial fibrillation in heart failure study. ESC 2017. Abstract HotLine #1145.