Het Netwerk GOR (Gezondheidsonderzoek bij Rampen) onderzoekt sinds september 2021 de korte- en langetermijngevolgen van de coronapandemie en gerelateerde maatregelen op de gezondheid en het welzijn van de bevolking. In een nieuw rapport raadt het Netwerk GOR aan om voor en tijdens gezondheidscrises het welzijn te monitoren. Zo kunnen onbedoelde neveneffecten, zoals verslechtering in welzijn van de jeugd, meegewogen worden bij het nemen van crisisbeleidsmaatregelen, en zo mogelijk worden beperkt.

"Het zwaartepunt van de monitorings- en adviseringsactiviteiten lag in de eerste fase van de pandemie op 2 sporen: enerzijds infectieziektebestrijding en de acute gevolgen voor de medische gezondheid, anderzijds het gedrag van burgers en factoren die gedrag beïnvloeden. Deze focus was zichtbaar in de informatievoorziening (door modellering, epidemiologische en gedragsmonitoring en communicatie) en advisering (door virologen, microbiologen, experts infectieziektebestrijding en gedragswetenschappers)," stellen de onderzoekers vast.

"Ondanks dat in monitoring van bijvoorbeeld gedrag ook enkele mentale gezondheidsaspecten opgenomen waren, werden de gevolgen van de pandemie voor de algemene gezondheid en het welzijn lange tijd onderbelicht en daarmee onderbenut", vervolgt het rapport. Bij een volgende crisis moet er daarom ook een derde spoor zijn, dat mogelijke neveneffecten van beleid en maatregelen op gezondheid en welzijn monitort.

Erkenning is belangrijk

In het onderzoek vallen ook de omvang en langdurigheid van gezondheidseffecten van de pandemie op. Een voorbeeld hiervan is het beperkte herstel in de verslechterde mentale gezondheid van jongeren tot twee jaar na de laatste lockdown. Verder zien de onderzoekers dat, zelfs twee jaar na de laatste lockdown, ondersteuning voor sommige mensen nog steeds nodig is voor hun welzijn.

Erkenning van de impact van de pandemie is belangrijk. Dat kan bijvoorbeeld door lokale herdenkings- of bezinningsactiviteiten te organiseren of actief te vragen naar de impact ervan op iemands leven. Jongeren hebben de behoefte om laagdrempelig te praten over hun ervaringen en klachten. Een jongere klaagt in het rapport aan "dat ik bijna 2 jaar school heb gemist en nu gewoon verder moet zonder enige versoepelingen of hulp om die jaren in te halen."

Kwetsbare groepen nog kwetsbaarder

De resultaten laten ook zien dat de coronacrisis bestaande problemen in de samenleving heeft blootgelegd. Kwetsbare groepen zijn nog kwetsbaarder geworden. Zo is er bij volwassenen die moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, sinds de coronapandemie een versnelde verslechtering te zien in hun gezondheid.

Ook komt naar voren dat eenzaamheid een van de belangrijkste oorzaken is voor mentale klachten, zowel bij jongeren als volwassenen. Daarom is het volgens de onderzoekers belangrijk om tijdens en na een crisis 'sociale interacties' te stimuleren onder alle leeftijdsgroepen. Kleine burgerinitiatieven, zoals het organiseren van een buurtfeest, kunnen hieraan al een belangrijke bijdrage leveren.

Langlopend onderzoeksprogramma

Netwerk GOR verzamelt met de Integrale Gezondheidsmonitor COVID-19 al vijf jaar lang kennis over de gevolgen van de coronapandemie op de gezondheid. Dat gebeurt via vragenlijst- en literatuuronderzoeken. Ook vinden er regelmatig gesprekken plaats met onder andere ervaringsdeskundigen, experts en zorg- en onderwijsprofessionals.

De opgedane inzichten helpen beleidsmakers bij het nemen van effectieve maatregelen bij deze en volgende, soortgelijke crises, waarbij dus rekening gehouden moet worden met welzijn.

Het Netwerk GOR (Gezondheidsonderzoek bij Rampen) onderzoekt sinds september 2021 de korte- en langetermijngevolgen van de coronapandemie en gerelateerde maatregelen op de gezondheid en het welzijn van de bevolking. In een nieuw rapport raadt het Netwerk GOR aan om voor en tijdens gezondheidscrises het welzijn te monitoren. Zo kunnen onbedoelde neveneffecten, zoals verslechtering in welzijn van de jeugd, meegewogen worden bij het nemen van crisisbeleidsmaatregelen, en zo mogelijk worden beperkt."Het zwaartepunt van de monitorings- en adviseringsactiviteiten lag in de eerste fase van de pandemie op 2 sporen: enerzijds infectieziektebestrijding en de acute gevolgen voor de medische gezondheid, anderzijds het gedrag van burgers en factoren die gedrag beïnvloeden. Deze focus was zichtbaar in de informatievoorziening (door modellering, epidemiologische en gedragsmonitoring en communicatie) en advisering (door virologen, microbiologen, experts infectieziektebestrijding en gedragswetenschappers)," stellen de onderzoekers vast."Ondanks dat in monitoring van bijvoorbeeld gedrag ook enkele mentale gezondheidsaspecten opgenomen waren, werden de gevolgen van de pandemie voor de algemene gezondheid en het welzijn lange tijd onderbelicht en daarmee onderbenut", vervolgt het rapport. Bij een volgende crisis moet er daarom ook een derde spoor zijn, dat mogelijke neveneffecten van beleid en maatregelen op gezondheid en welzijn monitort.Erkenning is belangrijkIn het onderzoek vallen ook de omvang en langdurigheid van gezondheidseffecten van de pandemie op. Een voorbeeld hiervan is het beperkte herstel in de verslechterde mentale gezondheid van jongeren tot twee jaar na de laatste lockdown. Verder zien de onderzoekers dat, zelfs twee jaar na de laatste lockdown, ondersteuning voor sommige mensen nog steeds nodig is voor hun welzijn.Erkenning van de impact van de pandemie is belangrijk. Dat kan bijvoorbeeld door lokale herdenkings- of bezinningsactiviteiten te organiseren of actief te vragen naar de impact ervan op iemands leven. Jongeren hebben de behoefte om laagdrempelig te praten over hun ervaringen en klachten. Een jongere klaagt in het rapport aan "dat ik bijna 2 jaar school heb gemist en nu gewoon verder moet zonder enige versoepelingen of hulp om die jaren in te halen."Kwetsbare groepen nog kwetsbaarderDe resultaten laten ook zien dat de coronacrisis bestaande problemen in de samenleving heeft blootgelegd. Kwetsbare groepen zijn nog kwetsbaarder geworden. Zo is er bij volwassenen die moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, sinds de coronapandemie een versnelde verslechtering te zien in hun gezondheid. Ook komt naar voren dat eenzaamheid een van de belangrijkste oorzaken is voor mentale klachten, zowel bij jongeren als volwassenen. Daarom is het volgens de onderzoekers belangrijk om tijdens en na een crisis 'sociale interacties' te stimuleren onder alle leeftijdsgroepen. Kleine burgerinitiatieven, zoals het organiseren van een buurtfeest, kunnen hieraan al een belangrijke bijdrage leveren.Langlopend onderzoeksprogrammaNetwerk GOR verzamelt met de Integrale Gezondheidsmonitor COVID-19 al vijf jaar lang kennis over de gevolgen van de coronapandemie op de gezondheid. Dat gebeurt via vragenlijst- en literatuuronderzoeken. Ook vinden er regelmatig gesprekken plaats met onder andere ervaringsdeskundigen, experts en zorg- en onderwijsprofessionals. De opgedane inzichten helpen beleidsmakers bij het nemen van effectieve maatregelen bij deze en volgende, soortgelijke crises, waarbij dus rekening gehouden moet worden met welzijn.