De nieuwe regels gelden voor alle rookwaren, behalve sigaren, die de tabaksfabrikanten vanaf 1 januari 2020 op de markt brengen. Kleinhandelaars krijgen extra tijd. Voor hen is er een overgangsperiode voorzien tot 31 december 2020. Zo kunnen ze hun stock uit 2019 nog verkopen in 2020. Het zou best kunnen dat we in 2020 in de winkelrekken nog pakjes in hun huidige vormgeving zullen zien, maar vanaf 1 januari 2021 behoren de huidige pakjes tot de geschiedenis.

Beginnen roken minder aantrekkelijk maken

Talloze studies hebben aangetoond dat een sobere, uniforme verpakking de tabakswaren minder aantrekkelijk maakt, zeker voor jongeren. Op vraag van Stichting tegen Kanker voerde de Universiteit van Antwerpen in 2010 een onderzoek uit bij adolescenten. Die studie toonde aan dat neutrale pakjes jongeren ontmoedigen om met roken te beginnen. Vanaf 2021 is het in ons land gelukkig afgelopen met het sigarettenpakje als marketingtool: een belangrijke stap vooruit op weg naar een rookvrije generatie.

Minister De Block laat zich niet intimideren

De tabaksindustrie heeft lang en hard weerwerk geboden en alles uit de kast gehaald om dit proberen tegen te houden. Een welgekende techniek werd toegepast: proberen twijfel te zaaien over het uitvoerig bewezen nut. Daarnaast kregen landen die eerder de neutrale pakjes hebben ingevoerd, zoals Australië en het Verenigd Koninkrijk, een rechtszaak te slikken wegens zogezegde schending van de intellectuele eigendomsrechten of schending van de handelsakkoorden.

Uitspraak na uitspraak floten de rechters de tabaksbedrijven terug. Op een bepaald moment heeft zelfs de Wereldhandelsorganisatie de tabaksbedrijven aangeraden om te stoppen met procederen. Het kabinet De Block heeft zich gelukkig niet laten afschrikken door het weerwerk van de tabaksindustrie.

Spannend parcours

In februari 2015, tijdens een hoorzitting in het federaal parlement, hadden de coalitiepartners van de minister allen koudwatervrees voor deze maatregel. Een eerste opening kwam er vanuit de CD&V met een resolutie van mevr. Els Van Hoof eind 2015. Verder is het tij wellicht gekeerd na het lijvige rapport van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in juni 2018 en door de toenemende druk vanwege de Alliantie voor een Rookvrije Samenleving.

Qua timing heeft het echt aan een zijden draadje gehangen. De EU-notificatieprocedure is door België zeer laat opgestart. Alle vervolgstappen, Raad van State, advies WTO, handtekeningen door drie ministers (De Block, Peeters, Ducarme) en finaal de koning zijn zonder dralen afgehandeld. Op de valreep, vlak voor de verkiezingen, kunnen we wat dit dossier betreft eindelijk 100% gerust zijn. En dit tien jaar nadat we de studie met de UA in gang hebben gezet. Dat is echt wel een feestje waard!