...

Op 7 oktober werd een nieuw, gruwelijk hoofdstuk toegevoegd aan het al decennia aanslepende Palestijns-Israëlische conflict. Ook Oekraïne blijft wereldnieuws terwijl tal van brandhaarden op het Afrikaanse continent zich ver onder de internationale radar afspelen. Apocalyptische beelden van dood en vernieling zijn op ons netvlies gebrand en enten zich op calamiteiten ten gevolge van de klimaatverandering. Neen, het wereldbeeld oogde niet fraai in 2023. In de Belgische gezondheidszorg beheerste syndicale verkiezingskoorts de eerste jaarhelft. De stembusslag veegde het verwijt als zouden artsenvakbonden dokter Modaal niet langer vertegenwoordigen alvast van tafel. Heel veel artsen brachten hun stem uit. Ze bevestigden de bestaande krachtsverhoudingen tussen Bvas, Kartel en AADM. Vele redenen verklaren waarom ziekenhuizen meer dan ooit in financieel zwaar weer verkeren. Dit jaar had dit mede te maken met de laattijdige indexering van de artsenhonoraria. Zeker is ook dat minister Vandenbroucke dadendrang vertoonde in 2023. En niet altijd in goede zin. Zo verknipte hij een aantal geldstromen 'in naam van de patiënt'. Daarbij vergat de man gemakshalve dat afdrachten op erelonen en supplementen ziekenhuizen financieel mee onderstutten. Niet-geconventioneerde artsen tarieven opleggen, is bovendien ongezien en haalt de fundamenten van het akkoordensysteem onderuit. Sinds begin dit jaar zijn een veel groter aantal ingrepen in dagziekenhuis mogelijk. Van de weeromstuit zorgt dat voor extra druk op de thuiszorg. Een logische extra financiering voor de ambulante sector blijft echter uit. En inmiddels is de gezondheidszorg in blijde verwachting van de 'big bang', van een fundamentele hervorming van de nomenclatuur en de ziekenhuisfinanciering. Al groeit de twijfel. Gaat het er nog van komen? Een levensgroot knelpunt is ook het personeelstekort in de zorg. Wachtlijsten, patiëntenstops en tijdelijke sluitingen van ziekenhuisafdelingen zijn het gevolg. Een pasklare oplossing is er niet. Op termijn is het positief dat fiks meer studenten aan geneeskunde mogen beginnen - al moeten universiteiten en stageplaatsen wel kunnen volgen.Veel meer artsen worden echter pas tegen 2040-2045 verwacht. Een oplossing voor acute tekorten is dit dus niet. Nieuwe technologieën zouden het werk kunnen verlichten; de introductie ervan verloopt echter hemeltergend traag. Ziekenhuizen, woonzorgcentra en andere zorginstellingen zijn bereid te 'vergroenen'. Van een leien dakje loopt dat niet. Hoe rijm je wegwerphandschoenen en -spuiten op duurzaamheid? Een bescheiden stapje in de goede richting is wel de nieuwe Vlaamse gezondheidsdoelstelling 'milieugezondheidszorg'. 2023 gaat ook de geschiedenis in als het jaar van de 'New Deal'. Huisartsen kunnen een 'derde weg' kiezen tussen prestatie- en forfaitaire betaling. Afwachten hoe dit evolueert. En in de geestelijke gezondheidszorg was de introductie en financiering van de eerstelijnspsycholoog alvast een goede zaak. Onrustwekkend is de afbrokkelende vaccinatiegraad na de pandemie. Vaccinatiemoeheid en -scepticisme deden hun intrede. Laat Vandenbroucke daarom apothekers griepspuiten zetten? Vele artsen vinden het een brug te ver. Vraag is ook of het zoden aan de dijk zet. In 2023 blies de overheid in de slipstream van de covidcrisis trouwens een oud begrip nieuw leven in: 'pandemic preparedness'. In de wetenschap dat het aantal gezondheidscrisissen enkel maar zal toenemen, is het de bedoeling de samenleving en de gezondheidszorg voor te bereiden op nieuwe pandemieën. Hoe? Panta rhei: come and see next year.