Tentoonstelling van en over personen met downsyndroom

20/12/16 om 13:57 - Bijgewerkt op 21/12/16 om 09:45

De Bundeskunsthalle in de voormalige West-Duitse hoofdstad Bonn is een buitengewoon museum dat bekend staat om zijn originele exposities. Momenteel loopt er een schitterende expositie van en over personen met downsyndroom. Het "S" Grand Atelier in Vielsalm en het Atelier Créahm in Luik verleenden hun medewerking aan dit initiatief.

Tentoonstelling van en over personen met downsyndroom

Een beeld uit de tentoonstelling Touchdown in Bonn. "Superkräfte", door Johanna von Schönfeld, 2013. © Martin Langhorst - www.lichtbilderlanghorst.de

Touchdown is een goed uitgewerkte en sterk gedocumenteerde tentoonstelling die niet alleen het downsyndroom in alle zijn facetten analyseert, de geschiedenis vertelt van dokter John Langdon Down die de afwijking voor het eerst diagnosticeerde, maar ook artiesten met downsyndroom de gelegenheid geeft hun artistieke creaties te tonen. Met een zéér verrassend resultaat als gevolg.

Van mongolisme tot downsyndroom

John Langdon Down (1828-1896) was afkomstig van Torpoint nabij Plymouth in Zuid-Engeland. Zijn vader had een apotheek, maar John koos voor geneeskundestudies. In 1858 werd benoemd tot 'medical superintendent' van het Royal Earlswood Asylum for Idiots waar personen met psychische afwijkingen werden opgevangen. In 1862 deed hij een heel belangrijke observatie. Hij merkte namelijk op dat er onder de patiënten een groep was van mensen die gelijkaardige kenmerken vertoonden, zowel fysiek door hun manier van bewegen, als door hun manier van leren. Dokter Down merkte dat dez epersonen zich op een heel aparte manier intellectueel ontwikkelden. Ongeveer 10 procent van de bevolking in Earlswood vertoonde dezelfde symptomen: 1 op 10 dus.

John Down was de eerste die begreep dat deze personen aan een zelfde syndroom leden en leverde heel nauwkeurige beschrijvingen van hen. Vanaf 1862, toen de fotografie nog jong was, begon hij ook foto's te maken van deze personen. Vele van deze glasplaten zijn bewaard gebleven en bevinden zich in de London Metropolitan Archives en het Surrey History Centre. Een deel van de foto's en beschrijvingen van dokter Down zijn op de expositie te zien.

In 1866 publiceerde hij een belangrijk artikel 'Ethnic classifications of idiots" waarin hij uitvoerig aandacht besteedde aan wat hij noemde 'The great Mongolian family'. De term mongolisme vind hier zijn oorsprong. In de jaren 1870 richtte hij in Hampton Wick een tehuis op voor personen met een verstandelijke handicap op, Normansfield, waar hij baanbrekend werk verrichtte. Er werden namelijk leraars ingeschakeld om de bewoners een beroep aan te leren en er werd heel wat aandacht geschonken aan ontspanning en cultuurbeleving.

Tot de jaren 1960 bleef de term mongolisme in zwang. In 1959 hadden wetenschappers echter ontdekt dat de aandoening te wijten was aan het ontbreken van één chromosoom. Als alternatief voor de term mongolisme, die een raciale oorsprong laat vermoeden, werd de term 'syndroom van Down' ingevoerd, mits toelating van de nazaten van John Langdon Down.

Downartiesten

Brengt de tentoonstelling ode aan het vooruitstrevende werk van John Down, dan zien we dat vele van zijn principes vandaag nog met succes worden toegepast. Personen met downsyndroom zijn namelijk tot heel veel in staat als ze op een adequate manier worden begeleid.

Twee van de verenigingen die aan de expositie hebben meegewerkt, zijn bovendien Belgisch. Creahm is een dagcentrum in Luik waar volwassenen met een verstandelijke afwijking worden opgevangen. In diverse ateliers bekwamen zij zich in schilderkunst, beeldhouwkunst, muziek en dans, theater, etstechnieken, tot zelfs circus. In Vielsalm bevindt zich het "S" Grand Atelier waar kunstenaars met een verstandelijke beperking zich kunnen bekwamen in verschillende ateliers voor beeldende en podiumkunsten. De werken van een aantal artiesten van Creahm en "S" Grand Atelier zijn ook in Bonn te bewonderen. Ook zijn er voorbeelden uit de klassieke kunst en archeologische voorwerpen tentoongesteld die personen met down uitbeelden. Waaronder een figuur in keramiek van de Olmeken, circa 1400 VC, uit de collectie dr. Paul en Dora Janssen-Arts.

De tentoonstelling is een absolute aanrader voor artsen en iedereen die in de zorgverlening in aanraking komt met personen met downsyndroom, omdat ze een beter begrip geeft van de plaats die deze mensen kunnen innemen in het dagelijkse leven. Ook mensen met downsyndroom zelf kunnen uit de tentoonstelling de nodige inspiratie putten om dankzij cultuur uit hun cocon te treden.

Touchdown. Een tentoonstelling met en over personen met downsyndroom. Tot 12 maart in de Bundeskunsthalle in Bonn. Open van di t/m zo van 10u tot 19u (di en wo tot 21u), ma gesloten. Info: +49 228 9171-200 - info@bundeskunsthalle.de - www.bundeskunsthalle.de