Herman Nys
Herman Nys
Professor emeritus, eerste vice-voorzitter European Group on Ethics
Column

02/11/16 om 06:00 - Bijgewerkt op 03/11/16 om 22:41

Wordt euthanasie gezondheidszorg?

De website www.kb78.be geeft de krachtlijnen weer van de grote hervorming van het KB 78. Het is een bron van inspiratie voor de auteur van deze column. Een van de meest opvallende vernieuwingen is de definitie van gezondheidszorg. Die zou twee luiken omvatten.

Ten eerste "diensten met een diagnostisch of therapeutisch doel verstrekt aan een patiënt, inclusief het daarbij individueel begeleiden van de patiënt". De bestaande definitie van gezondheidszorg in het KB 78 ("diensten met het oog op het bevorderen, vaststellen, behouden, herstellen of verbeteren van de gezondheidstoestand van de patiënt, om het uiterlijk van een patiënt om voornamelijk esthetische redenen te veranderen of om de patiënt bij het sterven te begeleiden") is veel ruimer en omvat veel meer dan alleen maar diensten met een diagnostisch of therapeutisch doel, wat eigenlijk de klassieke definitie van geneeskunde is. Denk aan farmaceutische diensten of verpleegkundige diensten. Het indiviueel begeleiden van de patiënt is dan weer een eigenaardige verbreding omdat dit meer care dan cure is en onder de gemeenschapsbevoegdheid voor bijstand aan personen kan worden begrepen.

Het tweede luik is nog problematischer. Gezondheidszorg zal ook zijn "diensten zonder diagnostisch of therapeutisch doel aan een patiënt waartoe een gezondheidszorgbeoefenaar exclusief bevoegd is". De website vermeldt negen van dergelijke diensten waaronder "het toepassen van euthanasie" wat een exclusieve bevoegdheid is van artsen op grond van de euthanasiewet.

Het is de uitdrukkelijke bedoeling dat de nieuwe definitie van gezondheidszorg ook zal gelden voor de toepassing van "de andere wetten van de gezondheidszorg", waaronder ook de wet rechten van de patiënt. Het gevolg zal zijn dat het recht op kwaliteitsvolle dienstverlening (artikel 5 van deze wet) ook zal gelden voor euthanasie. Eenvoudiger en duidelijker: er ontstaat aldus een patiëntenrecht op euthanasie en bijgevolg een plicht voor de arts om dit toe te passen als er een "behoefte" aan is of minstens door te verwijzen naar een collega. De auteurs van de teksten op de website zullen wellicht tegenwerpen dat dit niet de bedoeling is, maar het komt er wel op neer. Zo het toch de bedoeling is, is het beter hierover open kaart te spelen.

Delen

"Het is niet duidelijk waarom er een nieuwe definitie van gezondheidszorg wordt geïntroduceerd."

Wat is dan wel de expliciete bedoeling om ondermeer euthanasie in de definitie van gezondheidszorg onder te brengen? Vooreerst willen de auteurs een "einde maken aan deze discussie". Er bestaat inderdaad (in België, niet in Nederland) onder juristen enige discussie over de vraag of ondermeer euthanasie als "normaal medisch handelen" (en niet zozeer als gezondheidszorg) kan worden beschouwd. Eigenlijk heeft de wetgever die discussie in 2002 al beslecht door euthanasie buiten het kader van het KB 78 te regelen. Toch hield de discussie aan en dat zal uiteraard niet veranderen met die nieuwe definitie. Een wetgever kan veel, maar "een einde maken aan een discussie" is wel erg hoog gegrepen in een democratische rechtsstaat met vrijheid van meningsuiting.

De tweede bedoeling is dat "de waarborgen van kwaliteit die zullen worden vastgesteld voor de handelingen die zullen worden vastgesteld voor de gezondheidszorg, ook van toepassing zijn op deze handelingen". Dat is zeker een nobel doel, maar daarom is het niet nodig om ondermeer euthanasie als gezondheidszorg te bestempelen. De arts die tot euthanasie overgaat zal als arts onderworpen zijn aan alle kwaliteitsnormen die in de toekomst zullen worden vastgesteld in de wettelijke opvolgers van het KB 78. Bovendien zal hij ook de strengere regels van de euthanasiewet moeten naleven.

Besluit: het is niet duidelijk waarom er een nieuwe definitie van gezondheidszorg wordt geïntroduceerd. Met de bestaande was niets mis, hetgeen niet kan worden gezegd van de nieuw voorgestelde.

Lees meer over: