Guy Tegenbos
Column

15/06/18 om 08:30 - Bijgewerkt om 08:18

Tekort is het nieuwe normaal

De gezondheidssector worstelt al vele jaren met tekorten aan mankracht. Het aantal streken met te weinig huisartsen neemt toe. Het aantal huisartsenpraktijken dat een patiëntenstop toepast ook.

Er is wel enige beterschap op komst - geneeskundestudenten kiezen vandaag weer vaker de huisartsenopleiding. Maar men moet zich geen illusies maken: een veel groter aanbod aan huisartsen komt er de komende decennia niet.

De tekorten situeren zich overigens niet enkel bij de huisartsen, maar ook bij andere artsen-specialismen: jeugdpsychiaters, pediaters, geriaters, en zelfs bij sommige 'dure' disciplines worstelt men met mankrachtproblemen.

En dat is dan nog slappe thee in vergelijking met de verpleegkunde. Daar zijn de tekorten schrijnend. Er is nog één werkzoekende verpleegkundige per twee vacatures. En de studieduur van de bacheloropleiding wordt verlengd. Dat betekent dat er straks een jaar is dat er geen verpleegkundigen afstuderen. Tegelijk zijn er nog altijd mensen die menen dat de HBO5-opleiding verpleging geschrapt kan worden.

Delen

Er zal zich op de arbeidsmarkt een heftige concurrentieslag ontwikkelen. The war for talent

De witte sector heeft de afgelopen jaren al krachtig gereageerd. Zorgambassadeur Lon Holtzer heeft haar rol gespeeld. De sector is erin geslaagd met campagnes en andere initiatieven de instroom van jongeren toch minstens op niveau te houden en kon bovendien het aantal zij-instromers doen toenemen: volwassenen die zich op latere leeftijd scholen of omscholen richting verpleging. Het zalmprincipe laat toe dat lagergeschoolden kunnen opklimmen.

Dat succes heeft belet dat de problemen nog groter werden. Maar dat succes zal wellicht aftakelen want ook andere sectoren kampen met gelijkaardige problemen en zullen gelijkaardige initiatieven gaan ontwikkelen.

Neem nu de onderwijssector, een concurrent van de zorgsector. Die heeft jaarlijks behoefte aan 6.000 nieuwe krachten, maar de kloof tussen vraag en aanbod wordt almaar groter. Het aantal studenten in de lerarenopleiding daalt. Veel afgestudeerden verlaten het onderwijs al na enkele jaren omdat de voordelen van het beroep vooral naar de ouderen gaan.

Onderwijs moet het statuut van de jonge leerkrachten verbeteren en moet dringend wervingscampagnes beginnen voeren en zal dat stilaan beginnen doen.

"Na decennia van grote werkloosheid (van de jaren zeventig tot nu) dienen zich nu decennia aan van grote tekorten op de arbeidsmarkt. "

"Na decennia van grote werkloosheid (van de jaren zeventig tot nu) dienen zich nu decennia aan van grote tekorten op de arbeidsmarkt. " © BELGAIMAGE

Dat is niet anders voor de STEM-opleidingen en -beroepen (Science, Technology, Engineering en Mathematics: wetenschap, technologie, wiskunde en ingenieurswetenschappen). Van zodra de conjunctuurzon eventjes komt piepen tussen de wolken, groeit het tekort aan vaklui, wetenschappers, ingenieurs, wiskundigen, programmeurs, enzovoort.

De tekorten zijn zo groot dat veel bedrijvigheden het land verlaten. Umicore bouwt zijn nieuwe batterijenfabriek in Polen en niet in Vlaanderen omdat er hier helaas te weinig technisch en wetenschappelijk geschoold personeel vindbaar is. Het is maar een voorbeeld. Wil Vlaanderen verdere verarming tegengaan, zal de STEM-wereld dringend wervingscampagnes moeten lanceren om extra jongeren of extra zij-instromers aan te trekken. Er zal zich op de arbeidsmarkt een heftige concurrentieslag ontwikkelen. The war for talent.

De zorgsector zal moeten doorgaan met zijn inspanningen. Maar zal ook andere conclusies moeten trekken. Als een tekort aan mankracht het nieuwe normaal is, moet ook nagedacht worden over andere vormen van organisatie van de zorg en over immigratie. Bovenal zullen apps en robotjes geen bedreiging meer vormen, maar handzame hulpmiddelen worden. Maar om die laatste te vervaardigen, gaan we dan weer genoeg STEM'ers moeten vinden...

Na decennia van grote werkloosheid (van de jaren zeventig tot nu) dienen zich nu decennia aan van grote tekorten op de arbeidsmarkt.