Suzanne Gabriels
Suzanne Gabriels
Expert Tabakspreventie Stichting tegen Kanker, @SuzanneGabriels
Column

26/03/18 om 08:31 - Bijgewerkt om 08:34

Nederland: aangiftes tegen tabaksindustrie geseponeerd, advocaat roept artsen om hulp

Voorlopig komt er in Nederland geen criminele stafzaak tegen de tabaksindustrie. Waar de Belgische pers wekenlang smulde van de Kasteelmoord en verhalen over Dr. Gyselbrecht, stond Nederland in rep en roer door de sjoemelsigaret en verslaggeving over tabaksverslaving en de tactieken van de tabaksindustrie.

Nederland: aangiftes tegen tabaksindustrie geseponeerd, advocaat roept artsen om hulp

De Nederlandse advocaat Bénédicte Ficq. © BELGAIMAGE

De bekende Nederlandse advocaat Bénédicte Ficq raadt artsen aan om bij rookstopadvies duidelijk te maken dat patiënten willens en wetens worden voorgelogen: "Explaining to patients how they are being lied to, what nicotine addiction is and how malicious and vicious manufacturers and the product are."

Aangiftes tegen tabaksindustrie

In 2016 werd er in Nederland voor het eerst aangifte gedaan tegen de vier grootste tabaksbedrijven. In de VS zijn er in het verleden al vaker schadeclaims ingediend tegen de tabaksproducenten, maar nog nooit eerder, nergens in de wereld, werden ze aangeklaagd voor poging tot moord dan wel doodslag en/of poging tot zware mishandeling met voorbedachten rade.

Het initiatief kwam van een longkankerpatiënte, moeder van drie kinderen. Ze begon, zoals de meeste rokers, toen ze een tiener was. Haar drijfveer voor de aangifte? "De tabaksindustrie heeft mij al kapot gemaakt. Van mijn kinderen blijven ze af."

De aangifte stelt dat de tabaksindustrie wetens en willens sigaretten extra verslavend maakt. Door toevoeging van honderden additieven geraken jongeren snel verslaafd en wordt de verslaving van rokers in stand gehouden. Daarnaast maakt de industrie fijne gaatjes in de filters om zo de resultaten van de testmachines te manipuleren: filtergate naar analogie met dieselgate of de sjoemelsoftware in de auto industrie. Voor advocaat Ficq was dit voldoende om er een zaak van te maken.

Delen

Het is belangrijk dat alle artsen hun rokende patiënten de raad geven om te stoppen met roken. Want rookstopadvies geven werkt!

Bij de aangifte sloten zich vele organisaties aan, waaronder medische beroepsverenigingen, ziekenhuizen en verslavingsklinieken. De rechtsgang werd een enorm media-gebeuren.

Openbaar Ministerie vervolgt niet

Het was lang wachten op de uitspraak van het Openbaar Ministerie (OM), dat moest beslissen of het dossier voldoende elementen aanbood om er een kansrijke rechtszaak van te maken. Op 22 februari 2018, anderhalf jaar na de eerste aangifte, maakte het OM bekend dat het niet zal overgaan tot vervolging van de tabaksproducenten. "Roken is weliswaar dodelijk, en het ontwerp van de sigaret draagt daaraan bij", stelde het OM in een verklaring, "maar de producenten blijven binnen de strikte regels die gelden voor het produceren van sigaretten. Het is de eigen verantwoordelijkheid van de roker, de verplichte waarschuwingen op de verpakkingen ("roken is dodelijk") zijn daarvoor afdoende. Daarom maakt een strafzaak weinig kans." De redenering van het OM steunt op het bestaan van een vrije wil: niemand dwingt mensen om te roken.

De aangevers gaan door

Via een persconferentie lieten Bénédicte Ficq en KWF, de Nederlandse kankerbestrijding die de aangifte mee ondertekende, weten dat ze hogerop, rechtstreeks via het gerechtshof in Den Haag, vooralsnog vervolging gaan proberen af te dwingen. Het draagvlak hiervoor is groot in de Nederlandse maatschappij. Het standpunt van het OM wordt langs vele kanten betwist. Roken is immers een hardnekkige verslaving en geen vrije keuze.

Onno van Schayck, hoogleraar Preventieve Geneeskunde aan de Universiteit Maastricht, stelde het zo: "Nicotine is bij veel mensen nog verslavender dan harddrugs als cocaïne of heroïne. Verslaving is namelijk een functie van afhankelijkheid en frequentie. Een roker rookt gemiddeld tien tot twintig sigaretten per dag, met vijf tot tien inhalaties per sigaret. Dan zit je al snel op honderd inhalaties per dag. Iedere keer geeft dat vrijwel instantaan een kick. Binnen tien tot twintig seconden bereikt de nicotine de hersenen. Rookgedrag wordt dus honderd keer op een dag beloond. Geen enkele verslaving is zo vaak belonend. Dat maakt het ongelooflijk hardnekkig. Eigenlijk is weinig zo verslavend als roken." Met dit soort kennis kan je wel degelijk vragen stellen bij de door het OM aangehaalde vrije wil.

Steun van dokters is belangrijk

Het is belangrijk dat alle artsen hun rokende patiënten de raad geven om te stoppen met roken. Want rookstopadvies geven werkt! Je moet 50 patiënten een rookstopadvies geven om één vroegtijdig overlijden te voorkomen....dat is een veel betere score dan bv. een behandeling met statines of bloeddrukverlagende medicijnen waar je respectievelijk 107 en 700 mensen moet behandelen om één vroegtijdig overlijden te voorkomen.

Als advocaat moet je het goed kunnen verwoorden ... en Bénédicte Ficq kan dat! Ik kan daarom niet ophouden haar te citeren: "You're not only a good doctor if you treat your patients well, but also if you believe that you have a preventative, informational role."