Herman Nys
Herman Nys
Professor emeritus, eerste vice-voorzitter European Group on Ethics
Column

25/09/17 om 18:31 - Bijgewerkt op 26/09/17 om 14:51

Met bekwame spoed... naar af

Het was maar een kort berichtje in de kranten van 5 september: 'Bekwame helper. Leerkracht moet voor zieke leerling kunnen zorgen'. Volgens dat bericht wil minister De Block 'dat wie geen erkend diploma in de zorg heeft, een patiënt zal kunnen helpen.

Ze werkt daarom een wettelijke regeling rond de zogenaamde bekwame helpers uit (...). Een leraar of een vrijwilliger moet bijvoorbeeld op schoolreis voor een kind met diabetes kunnen zorgen, zegt De Block'. En het bericht eindigde met: 'Ook voor mantelzorgers die medische handelingen uitvoeren, zal de nieuwe regeling een oplossing bieden'.

De onderwijskoepels reageerden enthousiast op dit plan. De onderwijsvakbonden waren zoals gebruikelijk tegen, maar voor een keer had ik daar wel oren naar. Hoe kort het bericht ook is, het roept veel vragen op zonder een antwoord te geven.

KB 78

Onder meer deze vraag: wat betekent die vooropgestelde wettelijke regeling voor de grootse hervorming van het KB 78 die op 28 september 2016 - inmiddels al een jaar geleden - in Brussel onder grote belangstelling en voor een overwegend enthousiast publiek werd gelanceerd? Sterft de hervorming een stille dood? Of zal ze gefaseerd worden doorgevoerd?

Delen

In een fundamenteel hervormd KB 78 is er geen behoefte aan zoiets als een 'bekwame helper'.

Als dat het voornemen is, worden dan eerst de 'onbevoegden' geregeld en waarom? Want veel urgenter en belangrijker, maar inderdaad ook veel lastiger is het regelen van wie toegang zal hebben tot de gezondheidszorgberoepen, de voorwaarden waaronder die beroepen mogen worden uitgeoefend en hoe de beoefenaars van die beroepen zich tot elkaar zullen verhouden. Eén jaar later is het nog altijd wachten op een duidelijke visie van de overheid op deze fundamentele vragen.

Bureaucratische regeling

Een andere vraag wordt opgeroepen door de verwijzing naar de mantelzorgers in het bericht.

Een wet van 10 april 2014 (de minister van Volksgezondheid heette toe nog Laurette Onkelinx en haar afscheid van de politiek leek nog enkele decennia van ons verwijderd) wijzigde reeds het KB 78 om aan 'personen die deel uitmaken van de omgeving van de patiënt en die buiten de uitoefening van een beroep' verpleegkundige handelingen stellen zoals het inspuiten van insuline, een wettelijk 'statuut' te geven.

Algemeen wordt aangenomen dat die regeling precies is bedoeld voor de mantelzorgers. Wat houdt de verwijzing naar de mantelzorgers dan juist in? Dat die regeling zal worden aangepast?

Het is inderdaad zo dat iedereen weet dat die regeling in de praktijk nauwelijks wordt toegepast. Zij is zeer bureacratische regeling en is bovendien door vrijwel niemand gekend. Niemand ligt er wakker van.

Logica?

Het is ook in juridisch opzicht een slechte regeling. Zij ontneemt niet het onwettig karakter aan het verpleegkundig handelen van de mantelzorgers; zij bepaalt alleen dat hun onwettig handelen niet strafbaar is als alle wettelijke voorwaarden zijn vervuld.

Dat geeft mantelzorgers geen goed gevoel: ze zijn niet strafbaar maar ze handelen wel onwettig.

Ze heeft ook paradoksale trekjes: een leraar mag tijdens de lesuren geen verpleegkundige handelingen verrichten, maar na de uren mag hij/zij dat wel als mantelzorger als de voorwaarden vastgelegd in 2014 worden nageleefd.

Een zorgkundige mag dan weer minder dan de mantelzorger.

Hier ontbreekt iedere logica en visie.

Bekwaam of gewoon zorgvuldig?

En zo komen we bij de bekwame helper in het krantenbericht. Van bekwame helper was al sprake in het hervormingsvoorstel van 28 september 2016 maar dan wel in een heel specifieke context: een technicus die in het OK een chirurg bijstaat.

In maart van dit jaar (zie mijn column in Artsenkrant in maart 2017: de Bocht van De Block) gaf minister De Block er al een ruimere invulling aan. Ook de kinderverzorgster die bepaalde verpleegkundige handelingen verricht zou daar onder vallen. En nu dus ook de leraar.

Terwijl 'bekwame helper' toch wel een wat denigrerende bijklank heeft. De term roept de oorspronkelijke benaming van het KB 78 op: 'de uitoefening van de geneeskunst en de daaraan verbonden beroepen'.

Maar vooral, in een fundamenteel hervormd KB 78 is er geen behoefte aan zoiets als een bekwame helper. Zorg die zonder risico op zorgvuldige wijze kan worden gegeven, moet 'ontregeld' worden. Voer de bekwame helper dus met bekwame spoed af...

PS. Al sedert de wet van 17 juli 2015, getekend minister De Block, spreken we niet meer van geneesheren, maar van artsen. Ere wie ere toekomt.

Deze website maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te verbeteren. Door verder te surfen, stemt u in met ons cookie-beleid. Meer info