11/10/18 om 21:00 - Bijgewerkt op 12/10/18 om 08:31

Gøtzsche

Het was me wat in evidence-based-land de voorbije weken. De directeur van het Nordic Centre, Peter Gøtzsche (foto), werd door de internationale Italiqueboard/Italique van Cochrane aan de deur gezet.

Gøtzsche

"Het bijzondere aan deze hoog intelligente man is dat zijn vlijmscherpe kritieken vanuit strikt wetenschappelijk standpunt vaak hout snijden." © Belga Image

Cochranites kennen de man ongetwijfeld. Gøtzsche is een van de medestichters en op elk Cochrane colloquium is hij prominent aanwezig. Zijn strijd tegen de manipulatie en misinterpretatie van de evidence van borstkankerscreening en zijn kritiek op de farma-industrie kent mythische proporties.

Het bijzondere aan deze hoog intelligente man is dat zijn vlijmscherpe kritieken vanuit strikt wetenschappelijk standpunt vaak hout snijden. In die zin is, of misschien was, hij het boegbeeld van wat Archie Cochrane indertijd voor ogen had toen hij ons als professionals voorhield dat we er niet in slagen om de beschikbare evidence ordentelijk in de praktijk te brengen.

Zijn laatste wapenfeit was het neersabelen van een recente Cochrane review over hpv-vaccinatie in de BMJ EBM. De kritieken van Gøtzsche en co waren niet min: bijna de helft van de studies gemist, verkeerde outcomes, onderbelichting nevenwerkingen en last but not least actueel - of toch tien jaar geleden - majeure belangenconflicten van enkele auteurs met een vaccinproducent.

De beslissing tot ontslag was kantje boord. Vijf tegen, één onthouding en zes voor ontslag. Na de beslissing namen vier leden van de board ontslag. Als motivatie wordt de man nu weggezet als een caractériel.

Delen

Cochrane Belgium heeft er een kopzorg bij

De verhalen lezen als een page turner, maar laten de Cochrane-gemeenschap verdeeld en verweesd achter. De board verspreidt lange persberichten waarin ze zich in allerhande juridisch ingegeven bochten wringt. Gøtzsche gaat frontaal in de tegenaanval en de metafoor met Russische methodes bij Cochrane is snel gemaakt. Smeuïg om te volgen in de sociale media.

Achter de schermen bij Cochrane was de interpersoonlijke relatie met Gøtzsche zonder twijfel al langer problematisch. Op een bepaald moment zijn de scherven niet meer te lijmen en dringt een afscheid zich op. Maar waar blijft een geloofwaardige reactie op de gestelde kritieken op de hpv-review? Als buitenstaander blijf je met een gevoel van achterdocht zitten. Is de invloed van de farma-industrie doorgedrongen tot het laatste Maagdeneiland?

Tien jaar geleden maakte het KCE een van de eerste health technology assessments over hpv-vaccinatie. Om directe belangenconflicten met een vaccinproducent te vermijden, trok het KCE toen resoluut een lijn en werd de review intern uitgevoerd. Voor Cochrane ontstaat nu de indruk dat die lijn bij hen flinterdun is geworden. Of deze crisis tot een terugkeer naar de grondbeginselen dan wel een aanslepende vaudeville zal leiden, is koffiedik kijken. Ik hoop op het eerste.

Pikant detail is dat drie van de vier auteurs van de omstreden Cochrane-review Belgen zijn. Premier Michel zal blij zijn dat ons klein land zo een globale impact heeft. Cochrane Belgium heeft er een kopzorg bij.