Suzanne Gabriels
Suzanne Gabriels
Expert Tabakspreventie Stichting tegen Kanker, @SuzanneGabriels
Column

05/02/18 om 08:47 - Bijgewerkt om 08:48

E-sigaret: compromis à la Belge

Onze wetgeving over de e-sigaret is zeer streng, zelfs een van de strengste van alle EU landen. Behalve de taksen, worden alle regels die van toepassing zijn op de gewone sigaret ook toegepast op de e-sigaret. Je mag dus geen e-sigaretten verkopen aan jongeren onder de 16 jaar. De promotie, reclame of sponsoring wordt beperkt. De verpakking moet kinderveilig zijn en een gezondheidswaarschuwing bevatten. Er zijn regels rond de concentraties aan nicotine, rond rapportering, rond gebruik (nee, je mag niet dampen in openbare ruimtes) en rond verkoop (nee, je mag niet verkopen via het internet).

Onze dampwinkels dienen zich aan heel wat regels te houden. Goed gezien van onze overheid want met het beleid rond e-sigaretten beïnvloed je de marketing en de redenen voor gebruik. Als je bijvoorbeeld dampen verbiedt op openbare plaatsen, voorkom je dat op deze locaties de e-sigaret als vervanger van de klassieke sigaret wordt gebruikt. Dat stoot "vapers" vaak tegen de borst. "Zo'n beleid verhindert harm reduction!" roepen ze dan meteen. En toch zijn we bij Stichting tegen Kanker voorstander van deze strenge regelgeving op e-sigaretten. Waarom?

Harm reduction?

Invloedrijke gezondheidsorganisaties in Engeland hebben verklaard dat e-sigaretten 95% veiliger zijn dan klassieke sigaretten. Maar nadien publiceerde het BMJ een onderzoeksrapport dat hierbij vragen oproept, niet in het minst door mogelijke banden met de tabaksindustrie. Het werkelijke risico van het gebruik van e-sigaretten zal hoger liggen dan die hype van 5%.

E-sigaretten leveren minder kankerverwekkende stoffen op dan klassieke sigaretten, daar is iedereen het over eens. Maar onschadelijk zijn ze niet, niet wat betreft het risico op kanker en dat op cardiovasculaire ziektes en andere longaandoeningen. Deze laatste twee doden trouwens meer rokers dan kanker. De Amerikaanse prof. S. Glantz concludeert dat de e-sigaret de helft van de totale lange termijn risico's van roken inhoudt. Met andere woorden geen 95% reductie van risico maar 50%.

Bovendien stelt diezelfde prof. Glantz in een recente meta-analyse vast dat er een lagere kans is op stoppen met roken bij diegenen die e-sigaretten gebruikten of hadden gebruikt in vergelijking met diegenen die geen e-sigaretten hadden gebruikt. Zijn conclusie luidt dat in de echte wereld het gebruik van e-sigaretten gepaard gaat met een verminderde stopzetting van het roken. Geen optimistische kijk dus vanuit de VS, waar momenteel lustig reclame mag gemaakt voor de e-sigaret en waar veel gedampt wordt op openbare plaatsen.

Het VK omarmt de e-sigaret

Andere landen omarmen de e-sigaret dan weer. In het Verenigd Koninkrijk beschouwen onderzoekers en beleidsmakers e-sigaretten als een "verstorende" technologie waarmee je de gevestigde sigarettenmerken kan beconcurreren. Prof. West van het University College London noemde e-sigaretten ooit "NRT in fancy clothes", nicotinevervangers in een modern kleedje. Meer informatie over deze zienswijze, in de vorm van FAQ's beantwoord door de Britse Dr. Mc Ewen, zijn te vinden op de site van Cancer Research UK.

In Engeland stelt men vast dat sinds 2011 de succesratio van het stoppen met roken gestegen is. Bovendien blijft daar het gebruik van e-sigaretten door nooit-rokers zeer zeldzaam terwijl het langdurig gebruik van e-sigaretten bij ex-rokers lijkt toe te nemen.

Delen

Een versoepeling voor de e-sigaret is een valkuil want de nieuwe heat-not-burn producten van de tabaksindustrie zullen daar van gaan profiteren

De kern van de problematiek werd heel goed verwoord in het Britse parlement: "How do we accurately advertise the benefits of this product to the people who would benefit from it without making it attractive and sexy to people who do not smoke at all? Finding that balance will be challenging." De Britse minister van Volksgezondheid wil een onderscheid gaan maken tussen e-sigaretbedrijven die eigendom zijn van de tabaksindustrie en andere. Want de grote tabaksmultinationals zijn de markt voor e-sigaretten ingestapt en kopen onafhankelijke spelers op.

Hoe ga je als arts met dit alles om in de klinische praktijk?

Dr. Goossens van Stichting tegen Kanker vat als volgt samen wat je in het achterhoofd moet houden bij een rokende patiënt:

  • het beste is niet (beginnen) roken.
  • het tweede beste is stoppen met roken via de klassieke evidence based hulpmethodes.
  • het derde beste is stoppen met roken via de e-sigaret. Bij de e-sigaret kan je geleidelijk aan de nicotine dosis afbouwen, dit in tegenstelling tot heat-not-burn producten zoals IQOS.
  • het vierde beste is levenslang dampen zonder nog een sigaret aan te raken.
  • het slechtste wat een roker kan doen, is blijven roken.

Conclusie:

Laten we onze wetgeving vooral streng houden! Een versoepeling voor de e-sigaret is een valkuil want de nieuwe heat-not-burn producten van de tabaksindustrie zullen daar van gaan profiteren. Zolang de risico's op lange termijn niet gekend zijn, is ons compromis à la Belge over de e-sigaret nog niet zo slecht, behalve op één punt. België is een van de laatste EU landen waar de verkoop van sigaretten en e-sigaretten is toegestaan aan +16 jarigen. Misschien moeten we die leeftijdsgrens gaan optrekken: van 16 jaar naar... 24? De nieuwe leeftijdsgrens voor volwassenheid die een Australische wetenschapper vorige week suggereerde en de leeftijd waarop de hersenen pas volgroeid zijn. Mijn dochters van 23 en 25 zullen hier niet mee kunnen lachen.

Hoe gaan andere landen om met de e-sigaret?

In 27 landen wereldwijd is de verkoop van alle soorten e-sigaretten verboden. Negen landen, waaronder Australië en Canada, verbieden de verkoop van nicotinehoudende e-sigaretten. In zesendertig landen, waaronder België, is de verkoop van e-sigaretten toegestaan met duidelijke voorschriften. Er is véél variatie in de wijze waarop landen e-sigaretten classificeren:

  • als tabaksproducten (of imitatie / afgeleide / vervangende producten)
  • als medicinale / farmaceutische producten
  • als consumentenproducten
  • als e-sigaretten of elektronische nicotineleveringssystemen (ENDS)
  • als vergif

Drie landen, waaronder Australië, reguleren nicotine als vergif of een gevaarlijke stof.